عبد الغفار بن علي محمد ( نجم الدوله )

159

سفرنامه دوم نجم الدوله به خوزستان ( فارسى )

( 55 ) . ص 94 ، سوزا : اين كشتى و نيز كشتى پرسپولى ( - پرسپوليس ) را مخبر الدّوله و پسرش مرتضى قلى خان صنيع الدّوله از آلمان خريدند . ( - خاطرات و اسناد حسين قلى خان نظام السّلطنه ما فى ، پيشين ، باب اوّل ، ص 144 ) ( 56 ) . ص 98 ، زبير : نام دهكده‌اى نزديك بصره . بصرهء قديم در محل كنونى اين دهكده قرار داشت . ( - دائرة المعارف مصاحب ، ذيل آبادان ) ( 57 ) . ص 98 ، پرسپولى ( - پرسپوليس ) : چنان كه پيش از اين گفتيم اين كشتى و نيز كشتى « سوزا » را مخبر الدّوله و پسرش مرتضى قلى خان صنيع الدّوله از آلمان خريدارى كردند . پرس پوليس 600 تن ظرفيت داشت و داراى 450 اسب قوه و مجهز به 4 توپ بود . 40 تن كارگر ايرانى و عرب و 4 نفر افسر آلمانى ادارهء آن را بر عهده داشتند . ( - خاطرات و اسناد حسين قلى خان نظام السّلطنهء ما فى ، باب اوّل ، ص 144 ) ( 58 ) . ص 103 ، ( پاورقى ) صاحبقران : لفظ صاحبقران روى بسيارى از سكّه‌هاى عهد صفوى و قاجار ديده مىشود . از جمله بر يك سكهء زرّين كه در سال 1293 ه . ق - مقارن سىامين سال سلطنت ناصر الدّين شاه قاجار - در تبريز ضرب گرديده عبارت « ناصر الدّين شاه غازى خسرو صاحبقران » حكّ شده است . لفظ صاحبقران ، بعدها به صورت « قران » از مقياسات پولى ايران گرديد . ( - دائرة المعارف مصاحب ، ذيل صاحبقران ) ( 59 ) . ص 103 ، ( پاورقى ) امپريال : « عموما سكه‌هاى دول خارجى امپريال يا ايمپريال خوانده مىشد . به خصوص مسكوكات طلاى روسيهء تزارى ، مسكوكات دورهء امپراطورى عثمانى و مسكوكات طلاى انگلستان ( شاملو ، كتاب كوچه ، ذيل امپريال ) . ولى مهدى بامداد مىنويسد : امپريال مسكوك اطريش و جنسش طلا بوده كه روى آن عكس فرانسواژوژف - امپراطور اطريش - را نقش كرده بودند . ( تاريخ رجال ايران ، جلد 1 ، ص 287 ، حاشيهء 2 ) ( 60 ) . ص 105 ، فرادنبه : از توابع بخش گندمان شهرستان بروجن ( - دائرة المعارف مصاحب ، ذيل فرادنبه ) ( 61 ) . ص 105 ، قهفرخ : شهرى واقع در 12 كيلومترى جنوب شرقى شهر كرد ، سر راه اصفهان به شهر كرد ( - همان ، ذيل قهفرخ ) كه اكنون فرخ شهر نام دارد . ( 62 ) . ص 105 ، بهمنى : ناحيه‌اى در 8 كيلومترى جنوب بوشهر ( - همان ، ذيل بهمنى ) ( 63 ) . ص 109 ، ريشهر Risahr : شهر قديم فارس . . . . . . كه ويرانه‌هاى آن به فاصلهء 12 كيلومترى جنوب بوشهر باقى است . . . . ( - دائرة المعارف فارسى مصاحب ، ذيل ريشهر ) ( 64 ) . ص 110 ، پيوك : اين بيمارى به « پيو » و نيز به « بيمارى رشته » مشهور است . عامل آن كرمى است شبيه قيطان كه زير پوست و روى عضلات در مواضعى كه عصب زيادتر است ، پديد مىآيد و طول